Strona główna » Witamina B3 (niacyna, PP) – rola w organizmie, źródła oraz niedobory
Witamina B3 (niacyna, PP) – rola w organizmie, źródła oraz niedobory. - obrazek wyróżniający

Witamina B3 (niacyna, PP) – rola w organizmie, źródła oraz niedobory

Witamina B3, znana również jako niacyna lub witamina PP, jest niezwykle ważnym składnikiem odżywczym dla naszego organizmu. Należy do grupy witamin z kompleksu B, które odgrywają kluczową rolę w utrzymaniu zdrowia i prawidłowego funkcjonowania naszego ciała. W niniejszym artykule przyjrzymy się bliżej roli witaminy B3 w organizmie, jej źródłom, zalecanym spożyciu oraz ewentualnym niedoborom, które mogą prowadzić do różnych schorzeń.

Niacyna – co to za witamina?

Termin “witamina B3”, która jest znana również jako witamina PP, obejmuje dwa związki: kwas nikotynowy (niacyna) i jego amid (nikotynamid), które są witaminą dla człowieka. Niacyna jest czasem nazywana witaminą PP ze względu na jej działanie przeciwpelagryczne. W przeciwieństwie do innych witamin z grupy B, niacyna może być syntetyzowana w organizmie z aminokwasu tryptofanu, ale tylko w niewielkich ilościach. Dlatego głównym źródłem witaminy B3 powinno być pożywienie. Warto pamiętać, że tryptofan jest aminokwasem egzogennym, co oznacza, że nie może być syntetyzowany przez organizm i musi być dostarczany wraz z pożywieniem.

Po odkryciu biologicznego znaczenia kwasu nikotynowego, postanowiono zmienić jego nazwę w celu wyraźnego oddzielenia od nikotyny oraz witamin. W rezultacie powstała angielska nazwa niacyny – niacin – składająca się z połączenia „nicotinic acid” i „vitamin”. Niacyna jest również znana jako witamina B3, ponieważ została odkryta jako trzecia witamina w grupie witamin B. Dodatkowo, jest często określana jako witamina PP, co pochodzi od pierwotnej anglojęzycznej nazwy „Pellagra-Preventing factor”. Ta nazwa podkreśla jej znaczenie w zapobieganiu pelagrze, chorobie wywołanej niedoborem niacyny.

Rola niacyny w organizmie

Witamina PP, znana również jako niacyna, nie tylko pomaga w zachowaniu ogólnego zdrowia organizmu, ale również posiada wiele korzystnych właściwości terapeutycznych. Jej działanie rozciąga się na wiele obszarów, zapewniając wsparcie w leczeniu różnych schorzeń. Przede wszystkim, witamina PP ma pozytywny wpływ na metabolizm energetyczny. Jest niezbędna w procesach przemiany węglowodanów, kwasów tłuszczowych i aminokwasów, co przekłada się na dostarczanie energii potrzebnej do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Dzięki temu niacyna pomaga w utrzymaniu odpowiedniego poziomu energetycznego.

Niacyna - zdjęcie

Kolejnym obszarem, w którym niacyna odgrywa kluczową rolę, jest funkcjonowanie układu nerwowego. Witamina PP jest istotna dla prawidłowego przekazywania sygnałów nerwowych, co wpływa na nasze zdolności poznawcze, pamięć, koncentrację i nastrój. Regularne spożycie niacyny może wspomóc prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego. Jeśli borykasz się z uczuciem przewlekłego zmęczenia, niacyna może okazać się przydatna. Witamina PP pomaga w przekształcaniu pokarmów w energię, co przyczynia się do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia. Regularne spożycie niacyny może przynieść ulgę osobom cierpiącym na przewlekłe zmęczenie.

Odgrywa ona ważną rolę w zachowaniu prawidłowego funkcjonowania układu psychicznego. Witamina PP jest niezbędna dla prawidłowego przebiegu funkcji psychicznych, wspierając naszą zdolność koncentracji, pozytywny nastrój i ogólną równowagę psychiczną. Niacyna ma również znaczenie dla utrzymania zdrowej skóry i błon śluzowych. Jest ważna dla produkcji kolagenu, który jest niezbędny dla elastyczności i zdrowego wyglądu skóry. Dodatkowo, witamina B3 może wpływać na redukcję stanów zapalnych skóry, takich jak trądzik czy zajady, dzięki swoim właściwościom przeciwzapalnym.

Warto zaznaczyć, że niacyna może być również stosowana wspomagająco w różnych schorzeniach. Kobietom, które zmagają się z silnymi bólami menstruacyjnymi i nieregularnymi miesiączkami, zaleca się suplementację witaminą PP. Ponadto, niacyna jest stosowana jako uzupełnienie terapii w przypadku problemów skórnych, takich jak trądzik czy zajady.

Niedobory witaminy B3

Niedobór witaminy B3, czyli niacyny, może występować z różnych powodów, zarówno na szerszą skalę w rozwijających się krajach, jak i u osób chorujących na niektóre choroby lub stosujących dietę ubogą w witaminy z grupy B.

W krajach rozwijających się, główne czynniki przyczyniające się do niedoboru niacyny to niedożywienie i dieta uboga w niacynę lub tryptofan, a także alkoholizm. W rejonach, gdzie podstawowym składnikiem diety jest kukurydza przygotowywana bez procesu nixtamalizacji, również może występować niedobór niacyny. Natomiast w regionach, gdzie kukurydza jest tradycyjnie poddawana nixtamalizacji, przypadki niedoboru niacyny są rzadkie. Sam proces nixtamalizacji to tradycyjna metoda obróbki ziaren kukurydzy, która polega na gotowaniu ziaren w wodzie z dodatkiem wodorowęglanu wapnia lub wapna. Podczas nixtamalizacji kukurydza jest gotowana i traktowana wapnem lub wodorowęglanem wapnia, co powoduje zmiany chemiczne w ziarnach. Proces ten ułatwia trawienie kukurydzy przez organizm. Głównym celem nixtamalizacji jest uwolnienie niacyny (witaminy B3) obecnej w kukurydzy oraz zwiększenie dostępności składników odżywczych. 

Przyczyny niedoboru witaminy PP

Istnieje kilka innych przyczyn niedoboru niacyny:

  1. Upośledzone wchłanianie niacyny z przewodu pokarmowego. Mogą wystąpić różne schorzenia lub zaburzenia, które utrudniają przyswajanie niacyny z pożywienia.
  2. Zwiększone zapotrzebowanie na witaminę związane z większą ilością procesów energetycznych w organizmie, na przykład w przypadku spożywania dużej ilości cukru lub przy intensywnym wysiłku fizycznym.
  3. Nadmierne zużycie tryptofanu do produkcji serotoniny, co może mieć miejsce w przypadku niektórych nowotworów, takich jak rakowiak.
  4. Długotrwałe stosowanie leków przeciwgruźliczych, takich jak izoniazydy, które są strukturalnymi analogami niacyny. Mogą one hamować wchłanianie niacyny i prowadzić do niedoboru.
  5. Choroba Hartnupów, która jest zaburzeniem wchłaniania jelitowego i nerkowego tryptofanu. Tryptofan jest aminokwasem, z którego organizm syntezuje niacynę, dlatego zaburzenia w jego wchłanianiu mogą prowadzić do niedoboru niacyny.

Warto pamiętać, że przyczyny niedoboru witaminy B3 mogą być różne i zależą od wielu czynników. Dieta zróżnicowana i bogata w źródła niacyny oraz odpowiednia opieka medyczna są kluczowe dla uniknięcia niedoboru tej ważnej witaminy.

biozdrowy - kod rabatowy blog - owoce zielone ścieżka - baner

Skutki niedoborów witaminy niacyny

Niedobór witaminy B3, czyli niacyny, może prowadzić do różnorodnych skutków zdrowotnych, zarówno w przypadku małych niedoborów, jak i poważniejszych braków tej witaminy. Małe niedobory niacyny mogą powodować spowolnienie metabolizmu, co może prowadzić do zmniejszonej tolerancji na zimno. Osoby z niedoborem niacyny mogą odczuwać większe uczucie zimna i trudności w utrzymaniu prawidłowej temperatury ciała.

Duże niedobory niacyny prowadzą do poważnej choroby znanej jako pelagra. Charakterystycznymi objawami pelagry jest tzw. „zespół 4D”: 

  • zapalenie skóry (dermatitis), 
  • biegunka (diarrhoea), 
  • otępienie (dementia),
  • śmierć (death). 

Oprócz tych objawów, mogą występować również inne symptomy, takie jak:

  • hiperpigmentacja (nadmierna pigmentacja skóry), 
  • zgrubienie skóry, 
  • zapalenie jamy ustnej, 
  • zapalenie języka, tzw. „zespół krowiego języka” (zmiany języka przypominające wygląd języka krowiego), 
  • problemy z układem pokarmowym,
  • w przypadku braku leczenia – śmierć. 

Niedobór niacyny może również objawiać się różnymi dolegliwościami psychiatrycznymi. Takimi jak zmęczenie, apatia, drażliwość, lęki, słaba koncentracja, amnezja, depresja majaczenie lub nadmierna aktywność. Badania wskazują, że niedobór niacyny może przyspieszać postęp objawów u pacjentów cierpiących na alkoholową pelagrę. W przypadku choroby Hartnupów, która jest zaburzeniem wchłaniania tryptofanu, dodatkowe objawy niedoboru niacyny to zwiększona wrażliwość skóry na działanie światła słonecznego oraz  czerwona, łuskowata wysypka. 

Niedobór witaminy B3 ma szerokie spektrum skutków zdrowotnych, które mogą mieć istotny wpływ na funkcjonowanie organizmu. Dlatego ważne jest zapewnienie odpowiedniej podaży niacyny poprzez zrównoważoną dietę lub, w przypadku potrzeby, suplementację.

Witamina B3 – gdzie występuje?

Organizm człowieka ma zdolność wytwarzania pewnej ilości witaminy B3, jednakże ta ilość często okazuje się niewystarczająca, aby zaspokoić dzienne zapotrzebowanie organizmu. Dlatego ważne jest, aby regularnie spożywać produkty bogate w tę witaminę. Istnieje wiele źródeł niacyny, które mogą pomóc w uzupełnieniu jej niedoboru.

Witamina B3 – gdzie występuje - infografika

Najlepszymi źródłami witaminy B3 (niacyny) są:

  • drożdże – można je wykorzystać w różnych potrawach, takich jak chleb czy ciasta,
  • rośliny strączkowe, takie jak soczewica, ciecierzyca czy fasola,
  • orzechy (np. orzeszki ziemne, migdały) – stanowią kolejne bogate źródło witaminy PP,
  • grzyby, takie jak pieczarki czy portobello,
  • otręby pszenne – są bogate w błonnik i inne składniki odżywcze, zawierają również inne witaminy z grupy B,
  • ryby morskie, takie jak tuńczyk czy łosoś,
  • wątróbka (zwłaszcza drobiowa) – jest znana jako cenne źródło wielu składników odżywczych,
  • cebula i pomidory, które są popularnymi składnikami wielu potraw, również dostarczają niacyny.

Warto również pamiętać o mące z pełnego przemiału, która jest bogatsza w składniki odżywcze, w tym niacynę, w porównaniu do białej mąki. Wybieranie pełnoziarnistych produktów zamiast przetworzonych może pomóc w zwiększeniu spożycia witaminy PP.

Stosowanie niacyny

W przypadku zdrowej, dobrze zbilansowanej diety, rzadko występuje niedobór witaminy PP. Jednak istnieje grupa osób, która jest bardziej narażona na obniżony poziom tej witaminy w organizmie. Są to osoby niedożywione, chore na raka, kobiety w ciąży i karmiące piersią, nadmiernie spożywające alkohol, cierpiące na gruźlicę, schizofrenię lub przyjmujące leki przeciwpadaczkowe. W takich sytuacjach, suplementacja niacyną dostępną bez recepty w aptece może być korzystnym rozwiązaniem, jednak zaleca się skonsultowanie tej decyzji z lekarzem.

Zalecane dzienne spożycie niacyny zależy od wieku i płci:

  • dla dzieci wynosi od 2 do 12 mg/dzień, 
  • dla dorosłych kobiet 14 mg/dzień, 
  • dla kobiet w ciąży i karmiących piersią 17-18 mg/dzień,
  • dla dorosłych mężczyzn 16 mg/dzień. 

Górny limit spożycia dla dorosłych kobiet i mężczyzn wynosi 35 mg/dzień. Wartości te zostały ustalone na podstawie obserwacji występowania efektu mrowienia i zaczerwienienia skóry (flushing), jako działania ubocznego przy wysokim spożyciu niacyny.

Aby monitorować poziom niacyny w organizmie, zwykle wykorzystuje się badania moczu, które uważane są za bardziej dokładne niż badania krwi. Badanie poziomu niacyny w moczu może dostarczyć istotnych informacji dotyczących stanu nawodnienia organizmu i ogólnego poziomu witaminy PP.

Zobacz także:

Witamina B3 (niacyna, PP) – rola w organizmie, źródła oraz niedobory - obrazek zobacz także

blog

Bloger blogowy - fajny gość ! Poznaj go lepiej

More Reading

Post navigation

Leave a Comment

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Płatności
Płatności