Strona główna » Jak dbać o wątrobę na co dzień?
jak codziennie dbać o wątrobę?|funkcje wątroby infografika

Jak dbać o wątrobę na co dzień?

Wątroba to narząd pełniący kluczową  rolę w organizmie, m.in. oczyszcza krew, magazynuje składniki odżywcze oraz reguluje poziom cukru we krwi. Jak zadbać o zdrowie wątroby? Przestrzegając kilku prostych zasad, możemy poprawić kondycję całego organizmu.

Dlaczego wątroba jest tak ważna?

 

Wątroba to jeden z najważniejszych narządów w ludzkim organizmie, pełniący wiele istotnych funkcji. Najważniejsze funkcje wątroby to:

  1. Detoksykacja organizmu – wątroba usuwa szkodliwe substancje z krwi, które mogą powodować choroby i problemy zdrowotne, takie jak choroby serca, cukrzyca czy choroby autoimmunologiczne. Detoksykacja odgrywa także ważną rolę w ochronie przed chorobami nowotworowymi.
  2. Regulacja poziomu cukru we krwi – kiedy poziom cukru we krwi wzrasta, wątroba magazynuje nadmiar cukru w postaci glikogenu. Gdy poziom cukru we krwi spada, wątroba z powrotem uwalnia glikogen do krwiobiegu. Poprzez tę regulację, wątroba pomaga zapobiegać cukrzycy i innym chorobom metabolicznym.
  3. Udział w procesie trawienia – wątroba wytwarza żółć, która wspomaga trawienie tłuszczów i reguluje metabolizm kwasów tłuszczowych. Ponadto, wątroba produkuje wiele białek potrzebnych do transportu substancji w organizmie.
  4. Produkcja białek krwi – wątroba jest odpowiedzialna za produkcję wielu białek krwi, w tym albuminy, które odpowiadają za utrzymanie właściwego ciśnienia osmotycznego, a także globulin i czynników krzepnięcia krwi.
  5. Magazynowanie składników odżywczych – wątroba magazynuje składniki odżywcze, takie jak witaminy i minerały, a także tłuszcze i cukry, które są później wykorzystywane przez organizm.
  6. Produkcja hormonów i enzymów – wątroba jest również odpowiedzialna za produkcję hormonów, takich jak insulina – szeroko stosowanej jako lek na cukrzycę oraz enzymów, które są niezbędne do rozkładu pokarmów.

Dbając o wątrobę, można zapobiegać wielu chorobom, takim jak marskość wątroby, zapalenie wątroby i rak wątrobowokomórkowy. Właściwa dieta, regularna aktywność fizyczna oraz unikanie nadmiernego spożycia alkoholu i palenia papierosów to ważne kroki w kierunku zachowania zdrowej wątroby.

Objawy chorej wątroby – na co zwrócić uwagę?

Objawy chorób wątroby mogą być bardzo różnorodne i obejmować wiele różnych aspektów zdrowia. Warto więc poznać je wszystkie, aby jak najszybciej zareagować na nie i rozpocząć odpowiednie leczenie.

Ból brzucha

Pierwszym i najczęstszym objawem chorób wątroby jest ból brzucha, który zwykle pojawia się w okolicy prawego łuku żebrowego. Może on mieć różny charakter, tak jak ostre kłucie lub ucisk, a czasem promieniować do pleców lub barków. Ból w jej okolicy może wynikać z innych przyczyn, takich jak powiększająca się wątroba, która uciska na sąsiednie narządy. 

Obrzęki

Innym objawem chorób wątroby są obrzęki w różnych partiach ciała, takie jak np. opuchnięte nogi czy stopy. Mogą one być spowodowane nieprawidłowym przepływem krwi przez wątrobę. Nabrzmiały brzuch, zwany wodobrzuszem, wynika z nagromadzenia płynu w jamie brzusznej i jest objawem zaawansowanej choroby wątroby.

Zmiana koloru moczu

Zmiana koloru moczu na ciemniejszy, a czasami nawet brązowy lub krwisty odcień, może wskazywać na obecność bilirubiny w moczu, co z kolei może oznaczać uszkodzenie wątroby lub dróg żółciowych. 

Przebarwienia na skórze i plamy wątrobowe

Brązowe przebarwienia na skórze, zwłaszcza na dłoniach i stopach, wynikają z nagromadzenia się żółci pod skórą. Zażółcenie skóry, białek oka i błon śluzowych, zwane żółtaczką, jest jednym z najbardziej charakterystycznych objawów chorób wątroby.

Plamy wątrobowe to ciemne, brązowe lub czarne przebarwienia skóry, które występują głównie na twarzy, szyi i rękach. Są one spowodowane nadmierną aktywnością melanocytów, czyli komórek produkujących barwnik skóry – melaninę. Plamy wątrobowe często pojawiają się u osób z zaburzeniami hormonalnymi, w ciąży lub przyjmujących niektóre leki.

Siniaki

Wrażliwość na powstawanie siniaków może być objawem zaburzeń krzepnięcia krwi, które często występują u osób z chorobami wątroby. Utrata apetytu i nudności to objawy, które często występują w chorobach wątroby. Wahania masy ciała, zarówno chudnięcie, jak i przybieranie na wadze, mogą być objawem problemów z funkcjonowaniem wątroby, ponieważ wpływa ona na metabolizm i trawienie.

Objawy niecharakterystyczne chorób wątroby

Zaburzenia pracy wątroby często mogą być mylone z innymi dolegliwościami. Mogą to być objawy niecharakterystyczne, takie jak:

  • bóle głowy, 
  • zgaga,
  • biegunki,
  • wzdęcia, 
  • posmak goryczy w ustach, 
  • problemy ze snem, 
  • czasami mogą to być zmiany w zachowaniu i zaburzenia psychiczne. 

Regularne badania kontrolne są istotne, ponieważ choroba wątroby może rozwijać się bezobjawowo przez długi czas. Warto skonsultować się z lekarzem rodzinnym w celu ustalenia odpowiednich badań diagnostycznych.

Czy wątroba może boleć?

Warto dodać, że choć wątroba sama w sobie nie ma receptorów bólowych, to jednak jej choroby mogą objawiać się bólem w okolicach brzucha. W przypadku chorób wątroby, ból może występować w prawym górnym kwadrancie brzucha, gdzie znajduje się wątroba. Jednak ból w tej okolicy nie zawsze musi być związany z chorobami wątroby i może mieć różne przyczyny, takie jak choroby trzustki, pęcherzyka żółciowego, jelit czy stawów międzyżebrowych.

Należy jednak pamiętać, że wczesne objawy chorób wątroby często nie dają o sobie znać. W przypadku bardziej zaawansowanych chorób, objawy mogą obejmować m.in. osłabienie, zmęczenie, utratę apetytu, nudności, wymioty, ból brzucha, żółtaczkę, obrzęki, świąd skóry czy zmiany w kolorze stolca i moczu. Dlatego ważne jest regularne wykonywanie badań wątrobowych oraz skonsultowanie się z lekarzem w przypadku wystąpienia jakichkolwiek niepokojących objawów, w tym bólu w okolicy brzucha.

Jakie zioła i suplementy wspierają zdrowie wątroby?

Istnieją różne zioła i suplementy, które mogą pomóc w utrzymaniu zdrowia wątroby. Ostropest plamisty, karczoch, kolendra, buraki, sok z buraków, grejpfrut, kurkuma, czosnek, chlorella, cytrusy, czarnuszka i goździki są przykładami produktów, które wspierają wątrobę. Są to produkty łatwo dostępne w naszej diecie, jednak nie zastąpią one zdrowego trybu życia. Jak zatem działają one na wątrobę?

  • ostropest plamisty zawiera sylimarynę, która neutralizuje szkodliwe związki i może zapobiec zwłóknieniu wątroby,
  • czosnek ma właściwości przeciwzapalne, 
  • karczoch obniża poziom enzymów wątrobowych i dehydrogenazy mleczanowej, co przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania narządu,
  • kolendra pomaga w detoksykacji organizmu,
  • chlorella może pomóc w wydalaniu metali ciężkich z organizmu,
  • buraki i sok z buraków zawierają składniki ochronne, które przyczyniają się do zmniejszenia nagromadzenie metali ciężkich w organizmie,
  • czarnuszka, dzięki swoim właściwościom przeciwutleniającym, wykazuje korzystny wpływ na funkcjonowanie wątroby, 
  • cytrusy zawierają kryptoksantynę, która działa przeciwzapalnie, 
  • grejpfrut pomaga zwiększyć aktywność enzymów wątrobowych,
  • kurkuma zawiera kurkuminę, która działa hepatoochronnie i wspiera enzymy detoksykacyjne,
  • goździki natomiast pomagają w neutralizacji niektórych substancji szkodliwych dla naszego ciała, takich jak alkohol. 

Produkty te mogą być dodawane do diety lub przyjmowane jako suplement diety. Należy jednak pamiętać, że nie powinny być one stosowane jako zamiennik tradycyjnych metod leczenia chorób wątroby. Przed zastosowaniem jakichkolwiek suplementów diety lub ziół, zawsze należy skonsultować się z lekarzem lub dietetykiem. Szczególnie jeśli pacjent przyjmuje leki lub cierpi na choroby układu pokarmowego.

Regeneracja wątroby – co na nią wpływa?

Regeneracja wątroby jest procesem naturalnym, ale w niektórych przypadkach może wymagać dodatkowej pomocy. Istnieją dwa główne czynniki, które przyczyniają się do poprawy funkcjonowania wątroby: odpowiednia dieta i aktywność fizyczna. W diecie powinno się skupić na lekkostrawnych posiłkach o niskiej zawartości tłuszczu. Wskazane jest także korzystanie z niektórych metod przygotowania potraw, takich jak gotowanie na parze, pieczenie lub gotowanie, a nie smażenie, które zwiększa ilość tłuszczu i szkodliwych substancji.

Wysiłek fizyczny

Ważne jest, aby pamiętać, że oprócz diety, aktywność fizyczna jest niezbędna do zachowania zdrowia wątroby. Nie ma znaczenia, czy wybierzesz jogging, pływanie, czy chodzenie na siłownię – istotne jest, aby systematycznie angażować się w jakąś formę ruchu. W przypadku osób, które borykają się z nadwagą lub otyłością, utrata wagi może pomóc w redukcji tłuszczu gromadzącego się wokół wątroby, co z kolei pozytywnie wpłynie na jej funkcjonowanie.

Wysiłek fizyczny wpływa również na poprawę krążenia krwi, co pomaga usuwać toksyny z organizmu i przyspiesza proces regeneracji wątroby. Należy jednak pamiętać, że w przypadku chorób lub urazów należy skonsultować się z lekarzem przed rozpoczęciem jakiejkolwiek formy aktywności fizycznej. Lekarz może doradzić, jakie ćwiczenia lub aktywności będą bezpieczne i odpowiednie dla pacjenta w danym momencie.

Czy istnieje uniwersalna dieta na wątrobę?

Zdrowa dieta jest niezwykle ważna dla prawidłowego funkcjonowania wątroby. Spożywanie dużej ilości tłustych i wysokokalorycznych posiłków, takich jak fast food, może prowadzić do nadmiernego gromadzenia się cholesterolu i lipidów w komórkach wątroby. Objawy, takie jak ciężkość brzucha i wzdęcia, mogą wskazywać na to, że wątroba nie radzi sobie z produkcją żółci po posiłku. Alkohol i słodycze również obciążają ten organ i warto ograniczyć ich spożycie. Aby pomóc wątrobie, zaleca się zwiększenie spożycia warzyw i owoców oraz unikanie smażenia na głębokim oleju. Gotowanie na parze jest lepsze, ponieważ składniki zachowują wtedy więcej wartości odżywczych. Ważne jest również, aby dostarczać odpowiedniej ilości witamin B1, B2, B6 i PP, które znajdują się w kapuście, brokule lub soi.

Nie ma jednak uniwersalnej diety, która jest odpowiednia dla wszystkich osób. Dlatego, aby wybrać odpowiednią dietę dla wątroby, warto skonsultować się z lekarzem lub dietetykiem, który pomoże dobrać dietę odpowiednią dla indywidualnych potrzeb pacjenta.

Co szkodzi wątrobie?

Poza oczywistymi czynnikami, takimi jak alkohol i niezdrowa dieta, są też inne powody problemów z wątrobą. Jednym z nich jest wirusowe zapalenie wątroby, które może prowadzić do ciężkich chorób, takich jak marskość wątroby lub rak wątrobowokomórkowy. Najczęstszymi przyczynami chorób wątroby są wirusy typu B i C, a leczenie jest konieczne dla utrzymania zdrowia wątroby. Choroby autoimmunologiczne, takie jak pierwotne zapalenie dróg żółciowych, również wpływają na funkcjonowanie wątroby i mogą prowadzić do jej uszkodzenia.

Ważne jest również, aby wiedzieć, że zanieczyszczenie środowiska, w tym kontakt z substancjami chemicznymi, takimi jak pestycydy, chemikalia przemysłowe i zanieczyszczenia powietrza, mogą wpłynąć negatywnie na metabolizm wątroby i prowadzić do jej uszkodzenia. Wątroba odpowiada za neutralizację toksyn w organizmie, dlatego nadmiar substancji toksycznych, takich jak witamina A lub żelazo, może również wpłynąć negatywnie na funkcjonowanie wątroby. Dlatego ważne jest, aby stosować się do zaleceń dotyczących porcji suplementów diety i unikać nadmiernego spożywania produktów bogatych w żelazo.

Jakie badania na wątrobę warto wykonać?

Badania wątroby są kluczowe dla wykrycia chorób i zaburzeń w jej funkcjonowaniu. Próby wątrobowe, czyli badanie krwi, pozwalają na określenie poziomu enzymów wątrobowych, takich jak AlAT, AspAT, ALP, GGTP. Wysokie poziomy tych enzymów mogą sugerować choroby wątroby, takie jak zapalenie wątroby, marskość wątroby lub stłuszczenie wątroby. Ocena poziomu bilirubiny w moczu również jest ważnym wskaźnikiem funkcjonowania wątroby. USG pozwala na ocenę stanu wątroby, jej wielkości, kształtu i struktury, a biopsja wątroby może być wykonywana w przypadku poważniejszych zmian w wątrobie, takich jak podejrzenie nowotworu lub przewlekłego zapalenia wątroby.

Regularne badania wątroby są szczególnie ważne dla osób z nadwagą, nadużywających alkoholu lub przyjmujących leki, które mogą obciążać ten organ. Wczesne wykrycie problemów z wątrobą umożliwia szybsze i skuteczniejsze leczenie.

Zobacz także:

Źródła:

  1. http://enzyme.expasy.org/
  2. Surgical research aspects of hepatic regeneration.
  3. Glucose homeostasis, insulin resistance and inflammatory biomarkers in patients with non-alcoholic fatty liver disease: Beneficial effects of supplementation with microalgae Chlorella vulgaris: A double-blind placebo-controlled randomized clinical trial.

Monika Sejbuk

Absolwentka dietetyki na Uniwersytecie Medycznym w Białymstoku. Twórczyni kanału YT o nazwie Monika Sejbuk.

More Reading

Post navigation

Leave a Comment

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Płatności
Płatności